Şema terapi nedir?

Bazen kendimizi tekrar tekrar aynı tür ilişkilerde bulur, benzer durumlarda hep aynı yoğun duyguyu yaşarız. Neden hep böyle oluyor sorusu, şema terapinin ilgilendiği temel sorulardan biridir.

Şema terapi nereden çıktı?

Şema terapi, psikolog Jeffrey Young tarafından geliştirilmiş bir terapi yaklaşımıdır. Bilişsel davranışçı terapinin yapılandırılmış yönlerini; bağlanma kuramı, geştalt terapi ve psikodinamik yaklaşımlardan gelen fikirlerle bir araya getirir. Özellikle uzun süredir devam eden, kişinin kendisi ve ilişkileriyle ilgili köklü örüntüler üzerinde çalışmak için kullanılır.

Şema nedir?

Şema, çoğunlukla çocukluk ve ergenlik döneminde, temel duygusal ihtiyaçlar yeterince karşılanmadığında oluşan derin inançlar ve duygu kalıplarıdır. Kendimizi, başkalarını ve dünyayı nasıl gördüğümüzü sessizce etkiler.

Örneğin sevgi ve ilgiyi tutarsız biçimde almış bir çocuk, yetişkinlikte sevdiklerinin onu bırakıp gideceğine dair güçlü bir beklenti taşıyabilir. Bu beklenti mantıklı bulunmasa bile, ilişkideki en küçük mesafede yoğun bir kaygı olarak ortaya çıkabilir.

Kaynaklarda sık geçen şemalardan bazıları şunlardır:

• Terk edilme: Yakın olduğum insanlar eninde sonunda gidecek.
• Kusurluluk: Gerçekte nasıl biri olduğumu bilseler beni sevmezler.
• Yüksek standartlar: Ne yaparsam yapayım yeterince iyi değil.
• Kendini feda: Başkalarının ihtiyaçları her zaman benimkilerden önce gelir.

Temel ihtiyaçlar ve modlar

Şema terapiye göre her insanın güvenli bağlanma, kendini ifade edebilme, özerklik, oyun ve kendiliğindenlik ile gerçekçi sınırlar gibi temel duygusal ihtiyaçları vardır. Bu ihtiyaçlar uzun süre karşılanmadığında şemalar gelişebilir.

Yaklaşımın bir diğer önemli kavramı da moddur. Mod, belli bir anda içinde bulunduğumuz duygusal durumu anlatır: kendini çaresiz hisseden incinmiş bir yan, kendini acımasızca eleştiren bir ses ya da duygulardan uzaklaşarak korunmaya çalışan bir yan gibi. Terapide bu modları tanımak, onlara isim vermek ve aralarında daha sağlıklı bir denge kurmak üzerine çalışılır.

Şema terapide seanslar nasıl geçer?

Süreç genellikle kişinin hikâyesini ve bugün yaşadığı zorlukları anlamakla başlar. Ardından hangi şemaların ve modların öne çıktığı birlikte keşfedilir. Çalışmada konuşmanın yanında imgeleme çalışmaları, sandalye çalışmaları ve günlük hayattaki davranış örüntülerine yönelik adımlar yer alabilir.

Şema terapide terapötik ilişkinin kendisi de önemlidir. Terapist, belirli sınırlar içinde, kişinin geçmişte karşılanmamış ihtiyaçlarını fark etmesine ve onlara yeni bir biçimde yaklaşmasına alan açar.

Kimler için düşünülebilir?

Şema terapi; tekrar eden ilişki örüntüleri, uzun süredir devam eden kaygı ya da çökkünlük, yoğun öz eleştiri veya kişilik örüntüleriyle ilgili zorluklar yaşayan yetişkinlerle sıkça kullanılır. Ancak her yaklaşım herkese aynı şekilde uymaz. Hangi yöntemin size uygun olduğu, ilk görüşmelerde ihtiyaçlarınız birlikte değerlendirilerek konuşulabilir.

Şemalar bir gecede oluşmadı; onlarla çalışmak da zaman ister. Ama bir örüntüyü fark etmek, ona farklı bir yerden bakabilmenin başlangıcıdır.

Görüşmelerimde hangi yöntemle çalışacağımıza sizinle birlikte karar veriyoruz. Nasıl çalıştığımı bireysel terapi sayfasında okuyabilirsiniz.