Mevsimsel depresyon: kış aylarında ruh hâli
Günler kısaldıkça enerjiniz ve keyfiniz de azalıyor mu? Mevsimsel depresyonun belirtilerine, olası nedenlerine ve kış aylarında kendinize nasıl destek olabileceğinize bir bakış.
Günler kısalıp hava erken kararmaya başladığında bazı insanlar kendilerini daha yorgun, daha isteksiz ve daha içine kapanık hisseder. Kış aylarında ruh hâlinin biraz düşmesi yaygındır. Ancak bazı kişilerde bu değişim, günlük hayatı belirgin biçimde etkileyecek kadar yoğun olabilir.
Mevsimsel depresyon nedir?
Mevsimsel depresyon, depresif belirtilerin her yıl benzer bir dönemde, çoğunlukla sonbahar ve kış aylarında başlayıp bahar geldiğinde hafiflemesiyle kendini gösteren bir örüntüdür. Ruh sağlığı alanında mevsimsel örüntülü depresyon olarak da anılır. Daha seyrek görülse de yaz aylarında ortaya çıkan bir türü de vardır.
Her kış hissedilen hafif bir isteksizlik ile mevsimsel depresyon aynı şey değildir. Bu ayrımı yapmak ve gerekiyorsa tanı koymak, bir ruh sağlığı uzmanının değerlendirmesini gerektirir.
Hangi belirtiler görülebilir?
- Günün büyük bölümünde süren çökkünlük ya da boşluk hissi
- Önceden keyif veren şeylere karşı ilgi kaybı
- Uykunun artması, sabahları kalkmakta zorlanma
- Özellikle karbonhidratlı yiyeceklere karşı artan istek
- Enerji düşüklüğü ve bedende ağırlık hissi
- Sosyal ortamlardan uzaklaşma
- Odaklanmakta güçlük
Neden olur?
Nedeni tam olarak bilinmese de araştırmalar birkaç etkene işaret ediyor. Kış aylarında gün ışığının azalması, vücudun iç saatini, yani uyku ve uyanıklık ritmini etkileyebilir. Işık azaldıkça uykuyla ilişkili melatonin hormonunun salgılanma düzeni değişebilir; ruh hâliyle ilişkili serotonin sistemi de bundan etkilenebilir.
Bunlara ek olarak kışın daha az dışarı çıkmak, daha az hareket etmek ve sosyal temasın azalması da ruh hâlini olumsuz etkileyebilir.
Kış aylarında kendinize nasıl destek olabilirsiniz?
Aşağıdaki öneriler profesyonel desteğin yerini tutmaz, ama gündelik hayatta işe yarayabilir:
- Gün ışığından yararlanmak: Özellikle sabah saatlerinde kısa da olsa dışarı çıkmak ya da pencere kenarında vakit geçirmek.
- Düzenli bir uyku saati: Hafta içi ve hafta sonu benzer saatlerde yatıp kalkmak iç saati destekler.
- Hareket etmek: Kısa bir yürüyüş bile enerji ve ruh hâli üzerinde fark yaratabilir.
- Bağlantıda kalmak: İçinizden gelmese bile sevdiğiniz biriyle kısa bir buluşma ya da telefon görüşmesi planlamak.
- Kendinize karşı yumuşak olmak: Kış aylarında daha yavaş olmanız bir başarısızlık değildir.
Bazı kişiler için ışık tedavisi gibi yöntemler de gündeme gelebilir. Bu tür uygulamaların size uygun olup olmadığını mutlaka bir hekimle konuşun.
Ne zaman destek almak iyi olabilir?
Belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa; işinizi, ilişkilerinizi ya da kendinize bakımınızı zorlaştırıyorsa ya da her yıl aynı dönemde tekrar ediyorsa bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek iyi bir adım olabilir. Terapide bu dönemi nasıl yaşadığınızı anlamak ve kış aylarına yönelik size uygun bir plan oluşturmak üzerine çalışılabilir. Gerekli görülürse ilaç tedavisinin değerlendirilmesi için psikiyatri hekimine yönlendirme yapılabilir.
Kış aylarında evden çıkmak zorlaşıyorsa görüşmeleri online da yapabiliriz. Nasıl ilerlediğini online terapi sayfasında okuyabilirsiniz.
Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeden 112'yi arayın.
